Wie is Duquesne?

Duquesne is nie bloot ’n musikant nie. Hy is ’n verteller van herinnering, erfenis en die menslike gees. Onder Afrika se uitgestrekte hemel, tussen stofpaaie, bergwinde en kampvure, weef hy liedere wat die verhale van mense, plekke en tye vasvang voordat hulle deur die wind verwaai word. Sy musiek leef op die kruising van poësie en klank—waar geskiedenis weer asemhaal, herinnering gestalte kry en die gewone mens se verhaal iets van die blywende raak.

Die eerste note: Bloemfontein, 1999

Die oorsprong van hierdie liedere strek terug tot 1999, toe Duquesne in Bloemfontein musiek begin studeer en terselfdertyd sy eerste eie komposisies begin skryf het. Sommige idees is daar gebore; ander het oor jare stadig gegroei, verander en verdiep totdat hulle uiteindelik hul eie vorm gevind het. Wat vandag gehoor word, is daarom nie die produk van ’n enkele oomblik van inspirasie nie, maar die vrug van meer as twee dekades se skryf, herskryf, bewaar en slypwerk.

’n Ander koers

Van vroeg af het sy liedere ’n ander koers gevolg as baie van die kommersiële Afrikaanse musiek van hul tyd. Waar groot dele van die mark deur liefdesliedere, partytjiemusiek en die bekende ritmes van die kuierkultuur gevorm is, het Duquesne hom eerder tot verhaal gewend: geskiedenis, mense, verlies, geloof, moed, herinnering en die merkwaardige wyse waarop verlede en hede voortdurend in mekaar voortleef. Dit was musiek wat nie altyd gemaklik binne die verwagtinge van die Afrikaanse hoofstroom gepas het nie. Oor die jare is van sy werk ook aan gevestigde kunstenaars, onder wie Steve Hofmeyr, voorgelê. Sommige kunstenaars het hoofsaaklik binne hul eie skryfrepertoire gewerk; ander het gemeen dat sekere komposisies te literêr, te kultureel, te diep of eenvoudig te ver buite die destydse kommersiële Afrikaanse idioom gestaan het. Duquesne het egter verkies om die liedere nie te verdun bloot om hulle meer verkoopbaar te maak nie. Hy het hulle bewaar.

Die jare van stilte

Vir jare het baie van daardie musiek gevolglik stil gebly—nie omdat die verhale niks te sê gehad het nie, maar omdat daar nog nie ’n natuurlike weg bestaan het waardeur hulle die klank en stem kon kry wat hy daarvoor gehoor het nie. Met die ontwikkeling van generatiewe musiektegnologie het dit verander.

Wanneer tegnologie die deur oopmaak

Vir Duquesne het kunsmatige intelligensie nie die liedskrywer vervang nie; dit het bloot ’n nuwe instrument geword waarmee ’n veel ouer katalogus uiteindelik hoorbaar gemaak kon word. Liedere wat lank voor hierdie tegnologie bestaan het—gebore uit handgeskrewe idees, melodiese fragmente, historiese navorsing, persoonlike herinnering en jare se komposisiewerk—kon nou ’n stem, verwerking en klanklandskap ontvang. Die tegnologie het nie die verhaal geskep nie. Dit het bloot die deur oopgemaak waardeur die verhaal uiteindelik gehoor kon word.

Woord, verhaal en nalatenskap

As musikant is Duquesne gevorm as koperblaser; as komponis deur ’n liefde vir woord en verhaal. Die invloed van skrywers en digters soos C.J. Langenhoven, N.P. van Wyk Louw, G.A. Watermeyer en A.G. Visser leef subtiel voort in sy werk. Uit hul nalatenskap put hy iets van die Afrikaanse taal se besondere vermoë om herinnering, verlange, verlies, eer, geloof en hoop in enkele beelde vas te vang. Elke lied begin met ’n idee, ’n historiese gebeurtenis, ’n menslike ervaring of ’n herinnering—en word dan stadig geslyp totdat woord en melodie dieselfde verhaal begin vertel.

die musiek dien die verhaal

Musikaal beweeg Duquesne tussen Afrikaanse rock en hard rock, Southern rock, outlaw country, folk en sinematiese invloede. Tog bly styl altyd ondergeskik aan verhaal. Die musiek moet dien wat vertel word; nooit andersom nie. Die doel is daarom nie bloot om liedjies te skryf nie, maar om verhale te bewaar wat mense laat onthou, nadink en voel.

’n Musikale kroniek

​In die hoofstukke wat reeds verskyn het, leef verhale van moed, verlies, herinnering en volharding. Van die historiese geheue van Onthou Transvaal tot die standvastigheid van Teen die Storm, die verlange van Par-delà la Mer en die epiese avontuur van The Final Frontier—elke lied vorm deel van ’n groter musikale kroniek wat steeds ontvou. Dit is, in ’n sekere sin, musiek wat lank gewag het om gehoor te word. Liedere wat maklik verlore kon gegaan het in ou notas, manuskripte en herinneringe, word vandag doelbewus uit daardie stilte gehaal en aan die wêreld gegee. Nie omdat hulle verander het om by die tyd aan te pas nie, maar omdat die tyd uiteindelik die middele gebring het waarmee hulle kon klink soos hulle bedoel was om te klink.

Die verhaal gaan voort

Moderne tegnologie dien as werktuig, maar die hart van die werk bly onveranderd menslik. Die liedere word steeds gebore uit ervaring, verbeelding, geskiedenis en emosie. Met mandolien, sleutelbord, stem en die nuwe gereedskap van ’n veranderende musikale wêreld word hierdie verhale uiteindelik hoorbaar gemaak vir dié wat nog wil luister. 

Elke lied is ’n hoofstuk. Elke hoofstuk dra ’n herinnering. En die verhaal is nog lank nie klaar vertel nie.

​

“Ek skryf nie vir die oomblik nie—ek skryf om

bloed te laat onthou en die siel te stig.”

~ Duquesne